Sáng ngày 25/4/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh phối hợp với Hội đồng Gia tộc dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu tổ chức tọa đàm khoa học “Trường học Phúc Giang – Di sản văn hóa, giáo dục thế kỷ XVIII”. Tham dự tọa đàm có đồng chí Nguyễn Thị Nguyệt – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), các sở, ban, ngành, địa phương cùng các nhà nghiên cứu.

Toàn cảnh tọa đàm khoa học

Phát biểu khai mạc, ông Trần Xuân Lương – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh nhấn mạnh: Tọa đàm nhằm đánh giá khách quan, khoa học các giá trị của Trường học Phúc Giang, qua đó làm cơ sở cho việc phục hồi di sản gắn với Đề án phát triển công nghiệp văn hóa tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Tiến sĩ Võ Hồng Hải, nguyên Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy, phát biểu tại Tọa đàm.

Trường học Phúc Giang (còn gọi là Phúc Giang thư viện) là mô hình giáo dục tư thục tiêu biểu của thế kỷ XVIII. Trường thu hút hàng nghìn môn sinh từ Nghệ An đến các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ theo học, trong đó có hơn 30 người đỗ tiến sĩ. Không chỉ là nơi đào tạo nhân tài, Trường học Phúc Giang còn nổi bật với hoạt động biên soạn giáo trình, khắc in mộc bản và phát hành sách phục vụ dạy học cho các trung tâm giáo dục lớn như Quốc Tử Giám Thăng Long và Quốc Tử Giám Huế.

Đặc biệt, hệ thống mộc bản Trường học Phúc Giang đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương năm 2016, khẳng định giá trị tiêu biểu của di sản ở tầm khu vực. Cùng với đó, các tư liệu như Hoàng Hoa sứ trình đồ và hệ thống văn bản Hán Nôm làng Trường Lưu đã góp phần tạo nên một hệ sinh thái di sản tư liệu phong phú, phản ánh trình độ học thuật cao của Việt Nam thời kỳ này.

Ông Nguyễn Huy Tỉnh, đại diện dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu, phát biểu tại Tọa đàm.

Tại tọa đàm, các tham luận và ý kiến thảo luận đã tập trung phân tích sâu các giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục của Trường học Phúc Giang, đồng thời đề xuất giải pháp phục hồi đảm bảo tính khoa học, giữ gìn tối đa yếu tố nguyên bản. Nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh việc gắn phục hồi di sản với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và xây dựng “Làng văn hóa Trường Lưu”.

Đồng chí Nguyễn Thị Nguyệt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, phát biểu tại Tọa đàm.

Phát biểu tại tọa đàm, đồng chí Nguyễn Thị Nguyệt khẳng định: Hà Tĩnh là địa phương giàu trầm tích văn hóa với 694 di tích được xếp hạng; trong đó, Trường học Phúc Giang và làng Trường Lưu là những điểm nhấn tiêu biểu. Việc phục hồi Trường học Phúc Giang là cần thiết, vừa góp phần bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa, vừa tạo dựng sản phẩm du lịch đặc sắc cho địa phương. Đồng chí cũng nhấn mạnh, quá trình phục hồi cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và các nhà khoa học; đảm bảo quy hoạch bài bản, phù hợp với kiến trúc truyền thống và gắn với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của tỉnh.

Các ý kiến tại tọa đàm sẽ là cơ sở khoa học quan trọng để Hà Tĩnh từng bước triển khai phục hồi di sản Trường học Phúc Giang theo hướng bền vững trong thời gian tới.

Nguyễn Nga